Projeler içeriğine geri dön

Sudan GAP Projesi

 

Sudan yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük 10 uncu nüfus olarak da 40. ülkesidir. Sudan’a hayat veren Nil nehrinin havzası Afrika kıtasının onda biri kadar büyük bir alandır. 6650 km uzunluğu ile (bazı kaynaklarda 6695 km) dünyanın en uzun nehri olduğu belirtilmektedir. 10 ülke toprakları Nil nehrini beslemektedir. Yılda Akdenize 85 milyar metreküp su akmaktadır. Milyarlarca metreküp suyun Nil nehri boyunca buharlaştığı tahmin edilmektedir. Nil muhakkak ki geçtiği ülkelere de hayat vermektedir. Tarım ve hayvancılığın yanında Nil ülkeler için çok önemli bir enerji kaynağıdır. Bugün Mısır’da, Sudan’da ve Etiopya’da Nil’in ve kollarının üzerinde büyük boyutta baraj ve hidroelektrik santraller vardır ve yenileri planlanmaktadır. Biz burada bugüne kadar belki hiç düşünülmemiş, akla gelmemiş bir projeden bahsedeceğiz. Elektrik verimi olarak bizim Keban hidroelektrik santralinin üç katı büyüklüğünde akıllara durgunluk veren devasa bir proje. Bu proje Sudan’ın GAP’ıdır, Sudan’ın kalkınmasında önemli bir yer tutacaktır. Bir kardeş, bir dost ülkeye böyle bir proje sunmaktan mutluyum. Dost Sudan’ın kalkınmasına yardım edecek yine yeni çalışmalarımız, projelerimiz olacaktır.

Nil haritada görüldüğü gibi Hartum’un kuzeyinden başlayıp 250 km kuzeyde sona eren bir U dönüşü yapmaktadır. U dönüşünün başlangıcı olan Hartum’un hemen kuzeyindeki A noktası ile dönüşümün tamamlandığı kuzeydeki B noktası arasında önemli bir yükselti farkı vardır. Bu yaklaşık 130 metre kadardır. İki nokta arasındaki uzaklık 250 km kadardır. Bu projenin temeli suyu A noktasından B noktasına kestirmeden ileterek elektrik enerjisi elde etmektir. Hemen ifade edeyim ki suyun A noktasından B noktarına aktarmak için 250 km tunele gerek yoktur. A noktasının batı kısmında Kuzeye doğru alçalan bir vadi vardır ve bu vadinin C noktasındaki yüksekliği A noktasına eşittir. Su önce A noktasından C noktasına aktarılır. Mesafe yaklaşık 60 km kadardır. Burada da 60 km uzunluğunda bir tunele gerek yoktur. Çünkü A ve C noktaları arasındaki maksimum yükseklik 80 metre kadardır. Yani A ve C noktaları arasındaki yükseklik 1 ila 80 metre arasında değişmektedir. Bu mesafenin büyük kısmında, yani daha az yüksek olan nehir ve batıdaki vadi yakasında, kazı çalışmaları yapılarak borular yerleştirilir. Böylece tunel önemli ölçüde kısaltılmış olur. Eğer yüksek kısımlar tamamamen kumdan oluşuyorsa iş daha da kolaylaşacaktır. 20 km lik ve belki daha kısa bir tunelle su A noktasından C noktasına aktarılacaktır. C noktasından kuzeye doğru gittikçe yükselti düştüğü için C noktası ile B noktası arasında tunele ihtiyaç yoktur, su yüzeydeki boruların içinde taşınacaktır.

Nil A ve B noktaları arasında U dönüşü boyunca yani nehrin kıvrım yaptığı yatak boyunca ısınmadan dolayı büyük miktarda su buharlaşmaktadır. Suyun büyük kısmı borularla iletilince buharlaşma da azalacaktır. Mısır’a daha çok su gidecektir. Hidroelektrik santral Sudan ve Mısır arasında problem olmayacaktır.

Saniyede yıllık ortalama 2000 metreküp su A noktasından B noktasına aktarıldığında B noktasındaki hidroelektrik santralde net verim yaklaşık 17 milyar KWh, gücü ise 2050 MW olacaktır. Keban barajının verimi 6.5 milyar KWh dir. Santral yılda, 1 KWh 0.1 dolardan, 1.7 milyar dolarlık gelir getirir. 17 milyar KWh enerji Sudan’da madenciliği, sanayi yatırımını, tarımı ve sosyal hayatı önemli ölçüde geliştirir.

Nil üzerinde E noktasında bir baraj ve hidroelektrik santral vardır. Ancak D noktasından Nil’in bir kolu nehri beslemektedir. Ayrıca A noktasından suyun ortalama yüzde 75 i alınmaktadır. Bu miktar, suyun az olduğu mevsimlerde daha az suyun çok olduğu yaz aylarında daha çok olmalıdır. Nil nehrinin debisi mevsimlere göre önemli farklılık arzeder.

Bu projenin barajlara olan bir üstünlüğü vardır. Bölge çok sıcak olduğu için buharlaşma da çok yüksektir. Nitekim Mısır’daki Assuan barajı aşırı buharlaşmadan dolayı hiç dolmamıştır. Bu projede su borularla taşındığı için buharlaşmanın önüne geçilmiştir. Su kaybı yoktur.

Bu projenin avantajlarından biri de C ve B noktaları arasında hayat canlanır. Bölge terım ve hayvancılıkta kalkınır. Bölgede bir nehir vardır.

Yaz aylarında Mavi Nil nehrinin suları maksimum 6 katına kadar çıkmaktadır. Beyaz Nil nehrinin suları ise hemen hemen sabit kalmaktadır.  Suların arttığı yaz aylarında Mavi Nil nehrinin suları K noktasından L noktasına aktarılır. 45 metrelik bir rakım farkı vardır. L noktasına kurulacak hidroelektrik santralle önemli miktarda elektrik elde edilir. Bu proje ilk projeyi olumsuz etkilemez.